Carl_Friedrich_Gauss

Members
  • Content count

    10
  • Joined

  • Last visited

Community Reputation

12 Good

About Carl_Friedrich_Gauss

  • Rank
    Member
  • Birthday 05/15/95

Recent Profile Visitors

544 profile views
  1. Tarixi vurma üsullarından bəziləri

    7 cəbri əməldən vurmanın tarixi üslullarından 2-nə baxaq( Rus kəndli üsuluvəQısqanclıq və ya qəfəsli vurma).Qeyd edim ki,bu əməliyyatlar təkamül keçməsi ilə yanaşı orta əsrlərdə bu əməlləri yalnız tək-tük aristokratlar,hətta Avropa universitetlərini qurtarsalar belə,vurma cədvəlini bilmək və əməliyyatı yerinə yetirməklə öyünə bilərdilər.... Qısqanclıq və ya qəfəsli vurma-İtalyanLuka Paçolinin öz "Hesab,nisbətlərvə mütənasibliyə dair biliklər məcmusu"traktatından vurmanın 8 müxtəlif metodundan biridir. Tutaq ki,1998 ədədini 987-yə vururuq.Bunun üçün kvadratlara bölünmüş düzbucaqlı çəkirik.Lakin çəkərkən vurulan və vuranın mərtəbələrinin sayı qədər eninə və uzununa damalara bölməliyik.Daha sonra bu damalar diaqonal boyunca bölünür və "...qəfəs taxma-jalüzlərə oxşayan mənzərə alınır"- Paçoli yazır.-Belə jalüzlər Venasiya evlərinin pəncərələrindən asılaraq,küçədən keçənlərin pəncərə önündə əyləşən xanımları və rahibləri görməmələrinə mane olurdular". Şəkildən goründüyü kimi cədvəlin yuxarısına 987,soluna isə 1998 yazaq.Matrislərin vurulmasına bənzər şəkildə 1998-də hər mərtəbədə yerləşmiş ədədi 987-ni təşkil edən 9,8və7-ə vuraq və üfuqi şəkildə dolduraq.Ancaq hər dəfə vurma əməliyyatında alınan hasilikvadratın diaqonalla bölünməsindən alınan düzbucaqlı üçbucaqlardan aşağıda yerləşəndə elə yazmalıyıq ki,onluq mərtəbədə yerləşən bura düşsün,təklik isə yuxarıda yazılsın.Əgər vurma əməliiyatında onluq mərtəbə yoxdursa,aşağı üçbucaqda "0"yazırıq.Və son olaraq hər diaqonal boyunca ədələri toplayıb alınan nəticəni sol küncdən yuxarı sağ küncə oxunur -1972026 Rus kəndli üsulu ilə vurmaəməliyyatı Üsul Rusiyada bir sıra quberniyaların kəndliləri arasında yayılmışdı.Bu üsulun üstünlüyü ondadır ki, burda yalnız 2-ə vurmağı və bölməyi bilmək tələb olunur.Yəni durub 1-dən 10-a qədər vurma cədvəlini əzbərləmənizə ehtiyac yoxdur ! Tutaq ki,yenə 1998-i 987-ə vuracaqsız.Bunun üçün bu ədədlərdən ürəyiniz istədiyini götürüb Solda digərini də ondan aralıda amma yanında yazırsız.Sonra Soldakını 2-ə bölürsüz və alınan nəticəni aşağıda yazırsız.Alınan nəticəni yenidən 2-ə bölünbaltda yazırsız,qalıqlar isə atılır.Və bu əmaliyyat qismətdə1 qalanədək davam edilir.Lakin bunu edərkən hər dəfə böldüyünüz zaman sağdakı ədədi də 2-ə vurmalısız.Alınan nəticəni altdan yazıb yenidən 2-ə vurursuz və solda 1 qalanədək bu əməliyyatı davam edirsiz.Daha sonra Solda sonu cütlə bitənləri silirsiz və sağda həmin silinənlərin yanında yerləşənlər xaric qalan hamısı toplanır və nəticə -1972026. Əyani göstərsəm : 987 1998 493 3996 246(cütdür) 7992(silinir) 121 15984 61 31968 30(cütdür) 63936(silinir) 15 127872 7 255744 3 511488 1 1022976 ---------------------------------------------- 1972026
  2. Saxta vvə (Koriolis effekti)

    P.S mətn Çingiz Qacarın "Fizika həyatımızda"kitabından parçadır.Qeyd edim ki,müəllif kitabı yazarkən vikipediadan da istifadə edib.Müəllif haqqında vikipediadan məçumat ala bilərsiz. Kitabı oxumaq istəyənlər "PDF" şəklində endirə bilərlərhttp://ebooks.azlibnet.az/book-JVcyiwkS.html
  3. Saxta vvə (Koriolis effekti)

    Fırlanan sistemdə yaranan ətalət qüvvələrindən biridə Koriolis qüvvəsidir. Koriolis qüvvəsi fırlanansistemdə radial istiqamətdə hərəkət edən cismin radiusdan kənara çıxması hadisəsini izah etməyə imkan verir.Sanki cismə fırlanma hərəkətinin əksi istiqamətində yönəlmiş bir qüvvə təsir etmişdir. Həqiqətdə isə belə birqüvvəni yaradan səbəb görünmədiyindən onu saxta qüvvə hesab etmək olar,yəni optik illuziyadır. Fizika alimləri bu ətalət qüvvəsini onu ətraflı öyrənmiş fransız alimi Koriolisin şərəfinə Koriolis qüvvəsi adlandırmışlar: F=ma=-2m[ωxV] Burada m - cismin kütləsi, a - Koriolis təcili , ω - fırlanan sistemin bucaq sürəti vektoru, V - sistemdəcismin hərəkət sürəti vektorudur. Kvadrat mötərizə iki vektorun hasili əməliyyatını göstərir. Bu düsturdan dagörünür ki, əgər sistemin fırlanması saat əqrəbi istiqamətində baş verirsə, onda fırlanma oxundan radiusboyunca hərəkətə başlayan cisim radiusdan çıxaraq sola meyil edəcəkdir.Fırlanma saat əqrəbinin əksinə baş verdikdə isə cismin meyli sağ tərəfə olacaqdır. Koriolis təcili fırlanma oxuolan və fırlanan cisimlərdə özünü göstərdiyindən ona dönmə təcili də deyilir. Koriolis qüvvəsi çaylarınsahillərinin yeyilməsində, siklon və antisiklon küləklərinin fırlanmasında, okeanlarda su axınlarının hərəkətində və s.-də özünü göstərir. Şimalyarımkürəsində Koriolis qüvvəsi hərəkətin sağ tərəfinə yönəldiyi üçün çayların sağ tərəfiyarğan və ya qayalıq şəklində,sol tərəf isə hamar olur;cənub yarımkürəsində isəvəziyyət bunun əksinə baş verir. Daha aydın başa düşmək üçün "National Geographic"dən Youtube'dakı videoya baxa bilərsiz: http://m.youtube.com/watch?v=mPsLanVS1Q8
  4. Vikinglərə aşiqəm yəni hər şeyləri xoşuma gəlir eləcə də dilləri Amma bəyəndiyim 2-ci dil ən sevdiyim imperatorluq olan Romanın qədim dilidir.Bu arada paylaşım superdi
  5. F-E+V=2

    Eylerin çoxbucaqlılar düsturu. İlk olaraq Deskartes tərəfindən fərqinə varılan bu əlaqə, sonradan Leonard Eyler tərəfindən 1750-ci ildə nəzərdən keçirilmiş, sübut edilmiş və çap olunmuşdur. Strenometrik fiqurlarlar üçün təpə,səth(üz) və til sayı arasında əlaqə düsturu. Yuxarıdakı tənlikdə F fiqurun -"səth" sayı ; E- eyni fiqurun "til" sayını; V -isə həmin fiqurun "təpə" sayını ifadə edir.Misal olaraq kub götürək.6 üzü (F),8 təpəsi( V) və nəhayət 12 tili (E) var.Yəni əgər biz Fiqurun səth sayından onun tillərinin sayını çıxaraq təpə sayı ilə toplasaq nəticə hər zaman üçün 2-dir. 《《 6-12+8 = 2 》》 Topoqrafiya üçün çox böyük əhəmiyyəti var.Həmçinin mühəndislər və bioloqlar üçün də əhəmiyyətlidir. Topologiya, DNT-nin davranışını və funksiyalarını dərk etməkdə istifadə edilir.
  6. Başı var amma oxumur - Pablo Pikasso

    1881-1973 illəri arasında yaşayan Pablo Pikasso tələbəlik illərində riyaziyyat müəllimi ilə aralarında maraqlı bir problem baş verirmiş. Pikasso, riyaziyyat dərsində nə vaxt "4" rəqəmi ilə qarşılaşsa, "4" ü önə doğru çıxmış bir burun kimi gördüyündən dərhal geri qalan üzvləri də qeyd etməyə başlayırmış. Beləliklə, riyaziyyat dərsində həll etməsi vacib olan problemləri yarıda qoyub "4" ilə məşğul olurmuş. Müəllimi onun bu hərəkətinə nə etdisə mane ola bilməyib. Hər dəfə Pikassobunu etmək üçün dözülməz istək duyduğundan və gözünün o anda başqa heç bir şey görmədiyindən bəhs edirmiş. Və rəssam haqqında maraqlı məlumatlar: Pablo Pikasso doğulan zaman onu ölü saymışdılar. Uşağın xilaskarı isə onun dayısı olur. Belə ki, masada uzanan körpəni görüb dayısı siqaret çəkir və tüstünü onun üzünə buraxırdı, sonra isə Pablo ağlamağa başlayır. Beləliklə, demək olar ki, siqaret çəkmə Pikassonun həyatını xilas edir. Mona Liza tablosu 1911-ci ildə oğurlandı. 2 il sonra yaradıldığı yer olan Florensiada tapıldı. Soyğunla əlaqədar sorğulananlar arasında məşhur rəssam Pablo Pikasso da vardı.
  7. Diktatorluğun sonu

    Şahmatın ilk dəfə m.s570-ci illərdə Hindistanda oynandığını bilirik. Daha əvvəl Çində də bu oyunun oynandığı rəvayət edilir. Rəvayət görə, bunu tapan, Brahman keşişi Şaha bir dərs vermək istəmiş. "Sən nə qədər əhəmiyyətli bir insan olursan ol, adamların, vəzir, əsgərlərin olmadan heç bir işə yaramazsan" demək istəmiş. Şah bu vəziyyətdən məmnun görünmüş, "Bəs, oyunu və dərsini bəyəndim. Məndən nə istəyirsən" deyə soruşub. Keşiş bu hadisə üzərinə Şahın alması lazım olan dərsi hələ də almadığını düşünərək "Bir miqdar buğda istəyirəm" demiş. "Sənə tapdığım bu oyunun birinci daması üçün bir buğda istəyirəm. İkinci daması üçün iki buğda istəyirəm. Üçüncü daması üçün dörd buğda istəyirəm. Beləliklə, hər kvadratda, bir əvvəlki kvadratda aldığımın iki misli buğda istəyirəm. Sadəcə, bu qədər buğda istəyirəm"deyərək keşiş cavab verir. İncə hesab; Hesablamağa ilk kvadratlar asan gedib. 1-ci Kvadrata bir buğda, 2-ci Kvadrata iki buğda, 3-ci Xanaya dörd buğda Ancaq10-ci Kvadrata gəldikdə 1023 buğda vermələri lazımdır. Bu təxminən bir ovuc buğdaya qarşılıq gəlir; Hesabın həmişə belə gedəcəyini, hamı rahibə belə üç beş buğda verəcəklərini zənn edirdilər. Onsuz da 15-ci Kvadrat yalnız 1.5 kilo buğda verəcəkdilər. 25-ci Kvadrata gəlincə 1.5 ton olduğunu görmüşlər 31-ci Kvadrata gəlincə, bu işin zarafat olmadığını anlamağa başlayıblar. Çünki vermələri lazım olan buğda 92 tonmuş. 49-ci Kvadrata gəldikləri zaman 24 milyon ton buğda vermələri lazımdır. Bu isə normal ölkənin bir illik buğda istehsalından çoxdur. 54-ci Kvadrata gələndə isə 771 milyon ton buğda vermələri lazımdır. Bu da dünyamızın hal-hazır ki, vəziyyətinə görə yarım illik buğda istehsalı deməkdir. "Bir halda ki, başladıq hesablara davam edək" - deyib qurtarıblar. 64-ci kvadrat də tamamlandıqda dünyanın 1500 illik buğda istehsalını rahibə vermələri lazım olduğu ortaya çıxmış. Bunu riyazi dillə ifadə etsək: 1+2+2^2+2^3+2^4+...+2^64 =2^65 - 1= 18 446 744 073 709 551 615 (on səkkiz kentilyon dörd yüz qırx altı kvadrilyon yeddi yüz qırx dörd trilyon yetmiş üç milyard yeddi yüz doqquz milyon beş yüz əlli bir min altı yüz on beş)
  8. Googol və googolplex nədir?

    Googol, riyaziyyatdakı böyük rəqəmlərdən biridir və 10^100-ə bərabərdir. Başqa sözlə, 1 googol, 1 rəqəminə 100 sıfır əlavə edərək yazılır. Bu termin Amerikalı riyaziyyatçı Edvard Kasner-in qardaşı oğlu Milton Sirotta (1929-1980) tərəfindən 1938 ildə istifadə edilməyə başlanmışdır. Milton bu zaman doqquz yaşı vardı. Kasner bu anlayışı Riyaziyyat və Xəyal Gücü adlı kitabında da ələ almışdır. Googol böyüklük dərəcəsi baxımından 70 faktorial-a bərabərdir (70! Təxminən 1.198 googola bərabərdir və yalnız iki sadə vuruğa malikdir (hər birindən biri 100 dənə olmaqla 2 və 5 ədədlərinə). İkilik say sistemində 1 googol 333 pillədən ibarətdir. Googolun riyaziyyata çox faydalı olduğu deyilə bilməz. Googolun ənənəvi yazılşı bu şəkildədir: 1 googol= 10^100= 10, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000, 000 1 rəqəminin ardınca gələn bir googol qədər sıfırla yazılan rəqəmə googolplex adı verilir. Bu say 10 üstü bir googol kimi də ifadə etmək olar: 10^1googol= 10^(10^100) "Cosmos" adlı sənədli filmi səsləndirən fizikçi Karl Sagan googolplexin kağız üzərində yazılmasının mümkünsüz olduğunu irəli sürmüşdür. Bunun səbəbi rəqəmin kainatın tutduğu ümumi sahədən böyük olmasıdır.
  9. Monty Hall problemi

    Təsəvvür edin ki,yarışmadasınız.Aparıcı sizə 3 qapıdan 1-ni seçməyinizi göstərir və edəcəyiniz seçim sizə maşın qazandıra bilər.Amma 3 qapıdan 1-də maşın digər 2-də isə keçi var.Siz hər hansı qapını seçəndən sonra qapıların ardında nə olduğunu bilən aparıcı keçi olan bir qapını silir və sizə yenidən seçim haqqı verir.Sizcə seçiminizi dəyişdirmək maşını qazanmaq ehtimalınızı artırır ? azaldır ? yoxsa eyni ehtimallıdır,şansa qalıb ? Elə isə araşdıraq,amma əvvəlcə bu problemin adı və haqqında məlumat alaq... Monty Hall problemi, Amerika TV yarışma proqramı Let's Make a Deal'a əsaslanan bir ehtimal məsələsidir. Problem adını, müsabiqənin aparıcısı Monty Halldan alır. İçində bir paradoks olma səbəbindən Monty Hall paradoksu kimi də adlandırılan problemin nəticəsi nə qədər absurd görünsə də, sübut edilə bilən və doğrudur. Həlli: Qapıların hər hansı birində maşın olma ehtimalı 1/3-dir.İştirakçı qapılardan hər hansı 1-ni seçdiyi zaman 2/3 ehtimalla maşının digər qapılarda olma ehtimalını bir yerdə gətirir.Sonra aparıcı keçi olan qapıların 1-ni sildiyi zaman bu iştirakçıya yeni bir informasiya vermir lakin aparıcının sildiyi qapıda maşın olma ehtimalı 0/3-dır.Mən isə sizə deyirəm ki,iştirakçı seçimini dəyişdirsə,maşını 2/3 ehtimalla qazana bilər.Necə ? EHTİMAL 1. A,B və C qapıları var.Maşın A qapıda olsun və iştirakçı A-nı seçsin daha sonra aparıcı keçi olan C-ni silsin və iştirakçı seçimini dəyişdirməsin.Təbriklər maşın iştirakçınındır Amma seçimini dəyişdirsəydi (B-ni seçsəydi) uduzurdu. EHTİMAL 2. A,B və C qapıları var.Maşın B qapıda olsun və iştirakçı A-nı seçsin daha sonra aparıcı keçi olan C-ni silsin və iştirakçı seçimini dəyişdirməsin. Təəssüflər uduzdu Amma seçimini dəyişdirsəydi (B-ni seçsəydi) qazanırdı. EHTİMAL 3. A,B və C qapıları var.Maşın C qapıda olsun və iştirakçı A-nı seçsin daha sonra aparıcı keçi olan B-ni silsin və iştirakçı seçimini dəyişdirməsin.Təəssüflər yenə də uduzdu Amma seçimini dəyişdirsəydi (C-ni seçsəydi) qazanırdı. Nəticə: Siz belə bir yarışmada iştirak etsəz, seçiminizi dəyişdirmək 2/3 ehtimalla qazanmanız deməkdir.